ప్లాస్మాఫెరెసిస్ అంటే ఏమిటి?

ప్లాస్మాఫెరెసిస్ అనేది రక్తంలో ఉన్న ప్లాస్మాను దాత నుండి తాజా ప్లాస్మా ప్రత్యామ్నాయం లేదా ప్లాస్మాతో మార్పిడి చేయడానికి చేసే ప్రక్రియ. ప్లాస్మాఫెరెసిస్ లేదా ప్లాస్మా మార్పిడి ప్రక్రియ విస్తృతంగా ఈ క్రింది దశలను కలిగి ఉంటుంది:

• వ్యక్తి శరీరం నుండి రక్తం మొత్తం బయటకు తీయబడుతుంది.
• ద్రవ భాగం, లేదా ప్లాస్మా, తెల్ల రక్త కణాలను కలిగి ఉన్న రక్తం నుండి వేరు చేయబడి, దాత నుండి తాజా ప్లాస్మా ప్రత్యామ్నాయం లేదా ప్లాస్మాతో భర్తీ చేయబడుతుంది.
• భర్తీ చేయబడిన ప్లాస్మా, రోగి రక్తంతో పాటు, తిరిగి శరీరంలోకి ఎక్కించబడుతుంది.

ప్లాస్మాఫెరిసిస్ ఎప్పుడు చేస్తారు?

కింది పరిస్థితులలో ఏదైనా ఉంటే ఈ విధానాన్ని ప్రాథమిక లేదా ద్వితీయ చికిత్సగా సిఫార్సు చేయవచ్చు: 

• గులియన్-బారే సిండ్రోమ్ మరియు మస్తెనియా గ్రావిస్ వంటి ఆటో ఇమ్యూన్ వ్యాధులు
• థ్రోంబోటిక్ థ్రోంబోసైటోపెనిక్ పర్పురా 
• ఫుల్మినెంట్ విల్సన్ వ్యాధి
• హైపర్ స్నిగ్ధత సిండ్రోమ్
• హేమోలిటిక్ యురేమిక్ సిండ్రోమ్
• హైపర్-ట్రైగ్లిజరిడెమిక్ ప్యాంక్రియాటైటిస్ 
• గర్భధారణ సమయంలో RBC అలోయిమ్యునైజేషన్ 

ప్లాస్మాఫెరిసిస్ రక్తంలో ఉన్న ప్రసరణ ఆటో-యాంటీబాడీలను తొలగిస్తుంది. ఆటోఆంటిబాడీలు కొన్నిసార్లు శరీరం యొక్క సొంత కణజాలం మరియు కణాలపై దాడి చేసి దెబ్బతీస్తాయి. రక్తం నుండి జీవక్రియ పదార్థాలు మరియు విషాన్ని తొలగించడానికి కూడా ఈ ప్రక్రియ ఉపయోగించబడుతుంది.

ప్లాస్మాఫెరిసిస్ ఎలా జరుగుతుంది?

• కాథెటర్ ట్యూబ్‌లలో ఒకదాని ద్వారా రోగి శరీరం నుండి రక్తం అఫెరిసిస్ యంత్రానికి ఉపసంహరించబడుతుంది. రక్తం యంత్రంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, రక్త కణాలు ప్లాస్మా నుండి వేరు చేయబడతాయి.
• యంత్రం రెండు విధాలుగా పనిచేస్తుంది:
  • మొదటి ప్రక్రియలో, రక్తాన్ని చాలా ఎక్కువ వేగంతో (సెంట్రిఫ్యూగేషన్) తిప్పడం ద్వారా రక్త కణాలు ప్లాస్మా నుండి వేరు చేయబడతాయి.
  • రెండవ ప్రక్రియలో, రక్త కణాలు ప్లాస్మా నుండి ఒక ప్రత్యేక పొర ద్వారా వేరు చేయబడతాయి. ఈ పొరలో చిన్న రంధ్రాలు ఉంటాయి, ఇవి రక్త కణాలను వదిలి ప్లాస్మాను ఫిల్టర్ చేస్తాయి.
• తరువాత రక్త కణాలు ప్లాస్మా ప్రత్యామ్నాయం లేదా దాత ప్లాస్మాతో పునర్నిర్మించబడతాయి. కొత్తగా పునర్నిర్మించిన రక్తాన్ని మరొక కాథెటర్ ట్యూబ్ ద్వారా వ్యక్తి శరీరంలోకి తిరిగి ఎక్కిస్తారు.

ఒకే ప్లాస్మాఫెరెసిస్ చికిత్స దాదాపు 1-3 గంటలు ఉంటుంది. ఈ ప్రక్రియ యొక్క వ్యవధి రోగి శరీర పరిమాణం మరియు మార్పిడి చేయవలసిన ప్లాస్మా పరిమాణంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. చికిత్స తర్వాత రోగి కొద్దిసేపు తగిన విశ్రాంతి తీసుకోవాలి. రోగికి వారానికి 2-3 చికిత్సలు అవసరం కావచ్చు.

ప్రక్రియ తర్వాత తీసుకోవలసిన జాగ్రత్తలు ఏమిటి?

• మీకు మూర్ఛలు, క్రమరహిత హృదయ స్పందన, పొత్తికడుపు నొప్పి, శ్వాసలోపం, ఛాతీ నొప్పి, శ్వాస ఆడకపోవడం, వికారం/వాంతులు, జ్వరం, చలి, మూర్ఛ, అలసటతో కూడిన కీళ్ల నొప్పులు మరియు అధిక దురద లేదా దద్దుర్లు వంటి లక్షణాలు ఉంటే వైద్యుడికి తెలియజేయండి. 
• తగినంత విశ్రాంతి తీసుకోండి మరియు పుష్కలంగా ద్రవాలు త్రాగాలి.
• వైద్యుడు సూచించిన విధంగా సమతుల్య ఆహారం తీసుకోండి.