అవయవ దానం అంటే ఏమిటి?

అవయవ దానం అనేది ఒక వ్యక్తి నుండి ఒక అవయవాన్ని తొలగించి మరొక వ్యక్తికి శస్త్రచికిత్స ద్వారా ఉంచే ప్రక్రియ. కాలేయం, మూత్రపిండాలు, ప్యాంక్రియాస్ మరియు గుండె వంటి అనేక అవయవాలను దానం చేయవచ్చు.

ఏ అవయవాలు మరియు కణజాలాలను మార్పిడి చేయవచ్చు?

మార్పిడి చేయగల అవయవాలు మరియు కణజాలాలు:

1. కాలేయం
2 కిడ్నీ
3 ప్యాంక్రియాస్
4. గుండె
5. ఊపిరితిత్తులు
6 ప్రేగు
7. కార్నియా
8. మధ్య చెవి
9. చర్మం
10. ఎముక
11. ఎముక మజ్జ
12. గుండె కవాటాలు
13. కనెక్టివ్ టిష్యూ
14. వాస్కులరైజ్డ్ కాంపోజిట్ అల్లోగ్రాఫ్ట్‌లు 

అవయవ దానం యొక్క వివిధ రకాలు ఏమిటి?

అవయవ దానంలో, అనారోగ్యంతో బాధపడుతున్న రోగులకు కొత్త జీవితాన్ని పొందడంలో సహాయపడటానికి మరణం తర్వాత శరీరంలోని కొన్ని లేదా అన్ని అవయవాలను మార్పిడికి ఉపయోగించవచ్చని ఒక వ్యక్తి ప్రతిజ్ఞ చేస్తాడు. అన్ని వయసుల వారు అవయవాలను దానం చేయవచ్చు, గతంలో 80 ఏళ్లు పైబడిన వారు కూడా అవయవాలను దానం చేశారు. 

సజీవ దానం: సజీవ దానంలో, జీవించి ఉన్న వ్యక్తి మరొక వ్యక్తికి మార్పిడి కోసం ఒక అవయవాన్ని దానం చేస్తాడు. సజీవ దాత కుటుంబ సభ్యుడు లేదా ఏదైనా బంధువు కావచ్చు.

మరణించిన శవ దానం: దీని కోసం, రోగి మార్పిడి చేసే ఆసుపత్రిలో నమోదు చేసుకోవాలి. రోగి వెయిట్‌లిస్ట్‌లో ఉంచబడతారు మరియు తగిన మరణించిన దాత నుండి అవయవం అందుబాటులో ఉన్నప్పుడు, రోగికి సమాచారం అందించబడుతుంది.

భారతదేశంలో అవయవ దానం లేకపోవడం

అవయవాలు అందుబాటులో లేకపోవడం వల్ల భారతదేశంలో ఏటా 5 లక్షల మంది మరణిస్తున్నారు. దాదాపు 2.2 లక్షల మంది కిడ్నీ మార్పిడి కోసం ఎదురుచూస్తున్నారు, వీరిలో దాదాపు 15,000 మంది కిడ్నీలు అందుకుంటున్నారు. భారతదేశంలో ప్రతి సంవత్సరం సుమారు 1 లక్ష మంది ప్రజలు కాలేయ వ్యాధులతో మరణిస్తున్నారు మరియు 1000 మంది మాత్రమే కాలేయ మార్పిడిని పొందుతున్నారు.

భారతదేశంలో అవయవ దానాలు ఎందుకు వెనుకబడి ఉన్నాయి?

భారతదేశంలో అవయవ దానం ఆలస్యం కావడానికి ఇక్కడ ఐదు కారణాలు ఉన్నాయి:

కుటుంబ సమ్మతి లేకపోవడం

ఒక వ్యక్తి బ్రెయిన్ డెడ్ అయినప్పుడు గుండె మొదట్లో కొట్టుకోవడం వల్ల ఆ మరణాన్ని కుటుంబ సభ్యులు అంగీకరించడం కష్టం. అవయవాలు పనిచేసినప్పటికీ బ్రెయిన్ డెత్ కోలుకోలేనిది, అందుకే వైద్యులు మరణించిన వారి కుటుంబాన్ని అవయవాలను దానం చేసి ఒకరి ప్రాణాన్ని రక్షించమని అడుగుతారు.

మూఢ నమ్మకాలు మరియు అపోహలు

"నేను నా అవయవాలను దానం చేస్తే, నేను నా తదుపరి జన్మలో కిడ్నీ లేదా కాలేయం లేకుండా పుట్టవచ్చు", "అవయవ దానం ఖరీదైనది" వంటి అపోహలు ఉన్నాయి, ఇవి ప్రజలు తమ అవయవాలను తాకట్టు పెట్టకుండా నిరోధించాయి. 

మరికొందరు అవయవదానం చేయరు, ఎందుకంటే అవయవాన్ని మరొకరి శరీరంలో పండించే వరకు ఖర్చు భరించవలసి ఉంటుంది.

విద్య మరియు అవగాహన లేకపోవడం

అవగాహన లేమి, బ్రెయిన్ డెడ్ అయిన రోగి బంధువులకు సరైన విద్య లేకపోవడం, అవయవ దాత కార్డులు, అవయవ దాన ప్రక్రియ వల్ల రోగికి, రోగి కుటుంబానికి అవయవాలు దానం చేయడం కష్టం. కొంతమంది వైద్యులకు కూడా అవయవ దానం ప్రక్రియ మరియు దానికి సంబంధించిన విషయాలు పూర్తిగా తెలియకపోవడం వల్ల మరణించిన వ్యక్తి కుటుంబానికి సరైన నిర్ణయం తీసుకోవడం కష్టమవుతుంది.

బ్రెయిన్ డెత్ డిక్లరేషన్ లేకపోవడం

చాలా ఆసుపత్రులలో, డాక్టర్లకు బ్రెయిన్ డెత్ గురించి అవగాహన లేదు మరియు రోగిని వీలైనంత కాలం వెంటిలేటర్‌పై ఉంచుతారు. బ్రెయిన్ డెత్ డిక్లరేషన్ తక్కువగా ఉన్న ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో బ్రెయిన్ డెత్ కేసులు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి.

అవయవ మార్పిడి మరియు పునరుద్ధరణ కేంద్రాలు లేకపోవడం

భారతదేశంలోని అన్ని ఆసుపత్రులు అవయవ మార్పిడి మరియు తిరిగి పొందే ప్రక్రియను నిర్వహించలేవు. భారతదేశంలో, ఈ ప్రక్రియను నిర్వహించడానికి కేవలం 301 ఆసుపత్రులు మాత్రమే అమర్చబడి ఉన్నాయి; కేవలం 250 మంది మాత్రమే NOTTOలో నమోదు చేసుకున్నారు. భారతదేశంలో, కేవలం 5 ప్రాంతీయ అవయవ, మరియు టిష్యూ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ ఆర్గనైజేషన్ (ROTTO) మరియు 6 రాష్ట్ర అవయవ మరియు కణజాల మార్పిడి సంస్థ (SOTTO) ప్రతిపాదన స్థితిలో ఉన్నాయి.