హోమ్/వెల్నెస్ జోన్/సక్రా బ్లాగులు

హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటు మధ్య వ్యత్యాసం

30 జులై, 2025

హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటు మధ్య వ్యత్యాసం

హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటు అనే పదాలు తరచుగా పరస్పరం మార్చుకుంటారు మరియు అవి దగ్గరి సంబంధం కలిగి ఉన్నప్పటికీ, అవి పూర్తిగా ఒకేలా ఉండవు. రెండూ గుండె ఆరోగ్యానికి ముఖ్యమైన సంకేతాలు మరియు మీ గుండె ఎంత బాగా పనిచేస్తుందో గుర్తించడంలో మీకు సహాయపడతాయి. ఈ రెండింటి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని తెలుసుకోవడం వల్ల ప్రజలు తమ ఆరోగ్యాన్ని బాగా ట్రాక్ చేసుకోవడంలో మరియు సమస్యలను ముందుగానే గుర్తించడంలో సహాయపడుతుంది.

హృదయ స్పందన రేటు అంటే ఏమిటి?

నిమిషానికి గుండె ఎన్నిసార్లు కొట్టుకుంటుందో (bpm) దానిని హృదయ స్పందన రేటు అంటారు. శరీరం చుట్టూ రక్తాన్ని పంపడానికి గుండె ఎంత తరచుగా కొట్టుకుంటుందో ఇది చూపిస్తుంది. ఎలక్ట్రో కార్డియోగ్రామ్ (ECG), హృదయ స్పందన మానిటర్ లేదా చేతితో నాడిని అనుభూతి చెందడం అన్నీ హృదయ స్పందన రేటును కొలవడానికి సాధారణ మార్గాలు.

సాధారణ హృదయ స్పందన రేటు పరిధి

విశ్రాంతి సమయంలో ఆరోగ్యకరమైన వయోజన హృదయ స్పందన రేటు సాధారణంగా నిమిషానికి 60 మరియు 100 బీట్ల మధ్య ఉంటుంది. కానీ వయస్సు, ఫిట్‌నెస్ స్థాయి, మందులు మరియు సాధారణ ఆరోగ్యం వంటి అంశాలను బట్టి ఇది మారవచ్చు. మెరుగైన గుండె పనితీరు కారణంగా, బాగా శిక్షణ పొందిన అథ్లెట్లకు విశ్రాంతి హృదయ స్పందన రేటు నిమిషానికి 40–60 బీట్‌ల వరకు ఉండవచ్చు.

పల్స్ రేటు అంటే ఏమిటి?

గుండె రక్తాన్ని పంపింగ్ చేయడానికి ప్రతిస్పందనగా ధమనులు ఎన్నిసార్లు విస్తరిస్తాయి మరియు సంకోచిస్తాయో పల్స్ రేట్ అంటారు. సరళంగా చెప్పాలంటే, ఇది మీ శరీరంలోని కొన్ని భాగాలలో, ఉదాహరణకు మీ మణికట్టు లేదా మెడలో మీరు అనుభూతి చెందగల లయబద్ధమైన దడ. ప్రతి పల్స్ హృదయ స్పందనకు సమానంగా ఉంటుంది, అందుకే పల్స్ రేటు సాధారణంగా హృదయ స్పందన రేటును అంచనా వేయడానికి ఉపయోగిస్తారు.

పల్స్ రేటు యొక్క సాధారణ పరిధి

చాలా మంది పెద్దలకు సాధారణ విశ్రాంతి పల్స్ రేటు నిమిషానికి 60 నుండి 100 బీట్స్, హృదయ స్పందన రేటు లాగానే ఉంటుంది. మీరు ఎంత కదులుతున్నారు, ఎంత ఒత్తిడికి గురవుతున్నారు, ఎంత వేడిగా ఉన్నారు మరియు మీ గుండె ఎంత ఆరోగ్యంగా ఉంది అనే దానిపై కూడా ఇది ప్రభావితమవుతుంది.

పల్స్ రేటు vs హృదయ స్పందన రేటు: తేడా

పల్స్ రేటు మరియు హృదయ స్పందన రేటు చాలా పోలి ఉంటాయి మరియు తరచుగా ఒకే సంఖ్యను కలిగి ఉంటాయి, కానీ అవి ఒకేలా ఉండవు. ముఖ్యంగా క్లినికల్ సమస్యలను పరిష్కరించేటప్పుడు వాటి మధ్య వ్యత్యాసాన్ని తెలుసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటు మధ్య కొన్ని ముఖ్యమైన తేడాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

పల్స్ రేటు 

గుండెవేగం

నిర్వచనం ప్రకారం, పల్స్ రేటు అంటే ఒక నిమిషంలోపు రక్త నాళాలు ఎన్నిసార్లు విస్తరించి సంకోచించాయో.

మరోవైపు, హృదయ స్పందన రేటు అనేది ఒక నిమిషంలో గుండె సంకోచాల సంఖ్యను సూచిస్తుంది.

నిపుణులు సాధారణంగా మణికట్టు లేదా మెడ వంటి పల్స్ పాయింట్లపై వేలును ఉంచడం ద్వారా పల్స్ రేటును కొలుస్తారు. 

హృదయ స్పందన రేటు మానిటర్ లేదా ఎలక్ట్రో కార్డియోగ్రామ్ వంటి అధునాతన సాధనాల ద్వారా హృదయ స్పందన రేటును కొలవవచ్చు.

మీకు అసాధారణ పల్స్ రేటు ఉంటే, అది షాక్ లేదా డీహైడ్రేషన్ సంకేతం కావచ్చు.

అసాధారణ గుండె అనేది వ్యక్తికి అరిథ్మియా వంటి అంతర్లీన గుండె పరిస్థితులు ఉండవచ్చనే సంకేతం.

పల్స్ రేటు నుండి, వైద్యులు వాస్కులర్ మరియు హృదయ సంబంధ ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని పొందుతారు.

హృదయ స్పందన రేటు ప్రధానంగా గుండె ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. 

హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటును ప్రభావితం చేసే అంశాలు

అనేక శారీరక మరియు బాహ్య కారకాలు హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటు రెండింటినీ ప్రభావితం చేస్తాయి:

  • వ్యాయామం: కార్యాచరణ స్వల్ప కాలానికి రెండు రేట్లను పెంచుతుంది.
  • భావోద్వేగ ఒత్తిడి: ఆందోళన మరియు ఒత్తిడి రేట్లు పెంచవచ్చు.
  • శరీర ఉష్ణోగ్రత: జ్వరం మీ హృదయ స్పందన రేటు మరియు పల్స్ రేటును పెంచుతుంది.
  • వయస్సు: ప్రజలు పెద్దయ్యాక, వారి హృదయ స్పందన రేటు సాధారణంగా తగ్గుతుంది.
  • ఫిట్‌నెస్ స్థాయి: మంచి స్థితిలో ఉన్న వ్యక్తులు సాధారణంగా తక్కువ విశ్రాంతి రేటును కలిగి ఉంటారు.
  • వైద్య పరిస్థితులు: థైరాయిడ్ సమస్యలు, గుండె జబ్బులు లేదా నిర్జలీకరణం వంటి పరిస్థితులు రేట్లను మార్చవచ్చు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1. హృదయ స్పందన రేటు మరియు నాడి రేటు మధ్య తేడా ఏమిటి?
హృదయ స్పందన రేటు అంటే మీ గుండె నిమిషానికి ఎన్నిసార్లు కొట్టుకుంటుందో తెలిపే సంఖ్య, అయితే నాడి రేటు అంటే మీ ధమనులలో నిమిషానికి మీరు అనుభూతి చెందే స్పందనల సంఖ్య. చాలా సందర్భాలలో, అవి రెండూ ఒకటే, కానీ మీరు శారీరకంగా అనుభూతి చెందేదే నాడి.

2. నాడి స్పందన రేటు, హృదయ స్పందన రేటు ఒకటేనా?
అవును, ఆరోగ్యకరమైన వ్యక్తిలో నాడి స్పందన రేటు మరియు హృదయ స్పందన రేటు సాధారణంగా సమానంగా ఉంటాయి. అయితే, కొన్ని గుండె సంబంధిత పరిస్థితులలో, అవి కొద్దిగా భిన్నంగా ఉండవచ్చు.

3. పెద్దవారిలో సాధారణ నాడి స్పందన రేటు ఎంత?
పెద్దలలో సాధారణ విశ్రాంతి నాడి రేటు సాధారణంగా నిమిషానికి 60 నుండి 100 సార్లు కొట్టుకుంటుంది. మంచి శిక్షణ పొందిన క్రీడాకారులలో విశ్రాంతి నాడి రేటు తక్కువగా ఉండవచ్చు.

4. సాధారణ హృదయ స్పందన రేటు పరిధి ఎంత?
పెద్దలలో సాధారణ విశ్రాంతి హృదయ స్పందన రేటు సాధారణంగా నిమిషానికి 60 నుండి 100 సార్లు ఉంటుంది. ఇది శారీరక సామర్థ్య స్థాయి, వయస్సు మరియు మొత్తం ఆరోగ్యం ఆధారంగా మారవచ్చు.

5. వైద్య పరిభాషలో BPM అంటే ఏమిటి?
BPM అంటే “బీట్స్ పర్ మినిట్,” ఇది ఒక నిమిషంలో గుండె ఎన్నిసార్లు కొట్టుకుంటుందో కొలుస్తుంది. దీనిని సాధారణంగా హృదయ స్పందన రేటు మరియు నాడి రేటు రెండింటినీ వివరించడానికి ఉపయోగిస్తారు.

6. మీ నాడి రేటును ఎలా కొలుస్తారు?
మీ మణికట్టు లేదా మెడపై రెండు వేళ్లను ఉంచి, 60 సెకన్ల పాటు స్పందనలను లెక్కించడం ద్వారా మీరు మీ నాడిని కొలవవచ్చు. ఇది మీకు నిమిషానికి స్పందనల రూపంలో మీ నాడి రేటును తెలియజేస్తుంది.

7. హృదయ స్పందన రేటును ఎలా కొలుస్తారు?
నాడిని తనిఖీ చేయడం ద్వారా లేదా హృదయ స్పందన రేటు మానిటర్లు లేదా స్మార్ట్‌వాచ్‌ల వంటి పరికరాలను ఉపయోగించి హృదయ స్పందన రేటును మాన్యువల్‌గా కొలవవచ్చు. ECG మెషీన్‌ల వంటి వైద్య పరికరాలు మరింత కచ్చితమైన రీడింగులను అందిస్తాయి.

8. నాడి స్పందన రేటు మరియు హృదయ స్పందన రేటు భిన్నంగా ఉండవచ్చా?
అవును, కొన్ని రకాల అరిథ్మియాల వంటి, ప్రతి గుండెచప్పుడు తగినంత బలమైన నాడిని సృష్టించని పరిస్థితులలో అవి భిన్నంగా ఉండవచ్చు. దీనిని పల్స్ డెఫిసిట్ అని అంటారు.

9. హృదయ స్పందన రేటు మరియు నాడి రేటును ఏ కారకాలు ప్రభావితం చేయగలవు?
శారీరక శ్రమ, ఒత్తిడి, ఉష్ణోగ్రత, మందులు మరియు మొత్తం ఆరోగ్యం వంటి అంశాలు ఇందులో ఉంటాయి. భావోద్వేగాలు, శరీరంలో నీటి శాతం మరియు శారీరక దృఢత్వం కూడా పాత్ర పోషిస్తాయి.

వైద్యులు

డాక్టర్ ప్రదీప్ కుమార్ డి

సీనియర్ కన్సల్టెంట్ - కార్డియాలజీ

నియామకం బుక్